Metoda — efemerydy, strefy czasowe i weryfikacja krzyżowa

Czym liczycie pozycje planet?

Pozycje planet liczymy w Swiss Ephemeris 2.10.03, na plikach sepl, semo i seas. Pierwszy z nich trzyma planety, drugi Księżyc, trzeci ciała dodatkowe — razem tworzą jeden komplet danych, z którego korzysta każdy moduł serwisu i każdy płatny raport. Wszystkie pozycje podajemy przy tym w zodiaku tropikalnym — liczonym od punktu równonocy wiosennej, a nie od gwiazdozbiorów — i trybu syderycznego nie włączamy nigdzie w serwisie.

Zakres tych plików ma twarde krańce: 1800-06-14 i 2399-12-31. Wszystko, co mieści się między tymi datami, policzymy jednakowo — data z najdawniejszego dopuszczalnego rocznika idzie przez ten sam rachunek co dzisiejsza. Pozycje liczone na żywo — ten sam rachunek co w kosmogramie biorą się z tego samego kompletu plików, z którego liczy kalkulator kosmogramu.

Data spoza zakresu nie dostaje wyniku przybliżonego. Silnik zwraca wtedy komunikat, a nie liczbę wyprowadzoną z ekstrapolacji — bo liczba bez pokrycia w pliku efemerydy wygląda dokładnie tak samo solidnie jak każda inna i właśnie dlatego byłaby najgorszą możliwą odpowiedzią.

Skąd bierzecie strefę czasową i czas letni?

Strefę czasową i czas letni bierzemy z pełnego archiwum IANA — osobno dla miejsca urodzenia i osobno dla jego daty. Polska ma w tym archiwum kilka osobliwości i każda z nich przesuwa moment, na który liczy się cały wykres.

Do 1915 zegary chodziły z offsetem +1:24. Później przyszły czasy wojenne z offsetem +2:00, a po nich fale czasu letniego: 1946–49, 1957–64 oraz — bez przerwy — od 1977. Godzina zapisana w dokumencie nie mówi, który z tych porządków wtedy obowiązywał; mówi to dopiero archiwum. Polskie osobliwości czasu letniego, rok po roku rozpisaliśmy na osobnej stronie.

Twoją strefę czasową i ewentualny czas letni ustalamy automatycznie z historycznych danych dla miejsca urodzenia — dlatego nie musisz wiedzieć, czy w dniu Twoich urodzin przestawiano zegarki.

Co robicie z godzinami, które nie istnieją albo powtarzają się dwa razy?

Obsługujemy je jawnie: godzina nieistniejąca — ta, którą przeskoczyły wskazówki — dostaje komunikat, a przy godzinie powtórzonej, po cofnięciu zegarów, bierzemy moment wcześniejszy, czyli czas letni.

To nie jest szczegół dla programistów. W nocy cofnięcia ta sama godzina na zegarze oznacza dwa różne momenty, oddalone od siebie o godzinę. Dwa momenty to dwie różne wartości czasu uniwersalnego, a stąd już prosta droga do dwóch różnych siatek domów. Ascendent liczymy z godziny i miejsca, z tolerancją do 3′ — przy godzinie dwuznacznej różnica między jedną wersją a drugą bywa większa niż cała ta tolerancja.

Dlatego reguła jest zapisana, a nie zostawiona przypadkowi. Bez niej wynik zależałby od tego, którą z dwóch możliwości program po cichu wybierze — a bez godziny urodzenia nie ma ani ascendentu, ani MC, ani domów, więc akurat w tym miejscu milczenie kosztuje najwięcej.

W jakim systemie stawiacie domy?

Domy stawiamy domyślnie w systemie Placidus, a w modułach porównawczych działa przełącznik na Koch i na system równy. Wybór jest konwencją szkoły, nie rozstrzygnięciem rachunkowym — dlatego pokazujemy go jako przełącznik, a nie jako ukryte ustawienie.

Dla czytelnika zmiana systemu ma jeden widoczny skutek: kuspidy przesuwają się, a ciało stojące blisko granicy potrafi trafić pod inny numer domu. Ascendent i MC zostają na swoich miejscach, bo nie zależą od sposobu podziału. Czym różnią się systemy domów dla czytelnika pokazujemy na jednym wykresie, żeby tę różnicę dało się zobaczyć, a nie tylko o niej przeczytać.

Placidus ma przy tym znane ograniczenie: za kołem podbiegunowym, powyżej ~66° szerokości, przestaje wyznaczać kuspidy. Przy urodzeniu w takim miejscu pokazujemy komunikat i stawiamy system zastępczy — zamiast podawać granice, których ta metoda tam nie wyznacza.

Gdzie jest kod, którym liczycie?

Kod źródłowy silnika jest publiczny, na licencji AGPL-3.0, do pobrania pod adresem /api/zrodla-efemeryd — pobierz kod źródłowy silnika i sprawdź, co dokładnie robi z danymi wejściowymi.

Publikujemy go z prostego powodu: opis metody można napisać dowolnie, a kod robi wyłącznie to, co robi. Ta sama zasada dotyczy wyniku. Zaproszenie jest stałe i nie ma w nim haczyka: policz u nas ten sam moment, który liczysz gdzie indziej — choćby na astro.com — i zestaw obie kolumny. Jeżeli któraś pozycja się rozjedzie, napisz do nas; kto to liczy, kto pisze i jak zgłosić błąd opisaliśmy osobno.

Ten sam kod stoi pod każdą liczbą w serwisie. Pod kosmogramem z kalkulatora, pod tabelami zjawisk i pod stanami retrogradacji liczonymi tym samym silnikiem — nie ma osobnej wersji dla stron, które łatwiej sprawdzić.

Jakie orby stosujecie?

Co dokładnie znaczy u was „Księżyc bez biegu”?

U nas to okres od ostatniego dokładnego aspektu ptolemejskiego — koniunkcji, sekstylu, kwadratury, trygonu albo opozycji — Księżyca do Słońca lub planet Merkury–Pluton, aż do jego wejścia w następny znak.

Definicję podajemy jawnie, bo szkoły liczą to zjawisko rozmaicie: jedna dokłada ciała spoza zakresu Merkury–Pluton, druga uznaje aspekty spoza piątki ptolemejskiej, trzecia inaczej traktuje sam moment wejścia w znak. Każda z tych wersji zwraca inne godziny. Dopóki definicja nie stoi obok liczby, zestawianie dwóch kalendarzy niczego nie rozstrzyga — porównuje się wtedy dwa różne pojęcia o tej samej nazwie.

Tak samo działa to przy aspektach: długość listy zależy od przyjętych orbów, a nie od jakości rachunku. Aspekty i orby wyjaśnione bez rachunku mają u nas osobną stronę, a ingres, orb, kuspida i Księżyc bez biegu w jednym miejscu — własne hasła.

Czego ta metoda nie rozstrzyga?

Ta metoda nie rozstrzyga, który system domów jest właściwy, nie rozstrzyga sporu tropik–syderyk i nie zastępuje godziny urodzenia, gdy jej nie ma.

Nie działa też wszędzie: za kołem podbiegunowym Placidus przestaje wyznaczać kuspidy, więc zamiast liczby pokazujemy komunikat. I nie mówi nic o tym, czy interpretacja się sprawdza — bo to nie jest pytanie, na które odpowiada rachunek. Tolerancja 0,5′ dotyczy zgodności dwóch obliczeń tego samego zjawiska i tyle wolno z niej wyczytać.

Tam, gdzie zaczyna się lektura, zmienia się język, a nie źródło liczb: raporty stoją na dokładnie tym samym rachunku co darmowy kalkulator — ten sam plik efemerydy, to samo archiwum stref, ta sama metryka pod obliczeniem.

Metodę i tolerancje podajemy po to, żeby dało się nas sprawdzić — a nie po to, żeby trzeba było nam wierzyć.